Cho thuê môi trường rừng đặc dụng cần tránh biến tướng thành tham nhũng tài sản công

Đa dạng hóa nguồn đầu tư, tự chủ về tài chính đang được Chính phủ khuyến khích để bảo vệ hiệu quả hệ thống rừng đặc dụng Việt Nam. Tuy nhiên việc này cần có cơ chế phù hợp để tránh tình trạng tham nhũng tài sản công.
Cho thuê môi trường rừng đặc dụng cần có cơ chế rõ ràng để tránh biến tướng thành tham nhũng tài sản công. Ảnh: I.T.

Sáng 31/12, trong khuôn khổ tọa đàm “Đa dạng hóa nguồn đầu tư tài chính vào rừng đặc dụng: Cơ hội và rủi ro” được tổ chức bởi Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature), các chuyên gia nhấn mạnh, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có hệ đa dạng sinh học. Tuy nhiên, từ những năm 1980, nguồn tài nguyên rừng và đa dạng sinh học ngày một suy giảm.

Hiện nay, nhiều cơ chế, sáng kiến đa dạng hóa nguồn đầu tư cho rừng đặc dụng đang được thí điểm và nhân rộng như chi trả dịch vụ môi trường rừng, hấp thụ carbon rừng (cung cấp dịch vụ công), kinh doanh du lịch sinh thái, cho thuê môi trường rừng, đầu tư phát triển cây dược liệu dưới tán rừng… Tuy nhiên, xu hướng này đang gặp phải nhiều tranh cãi. Theo ông Nguyễn Quốc Dựng, Viện Điều tra – Quy hoạch rừng, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, hiện nay khái niệm và phạm vi thuê rừng còn chưa rõ ràng. Điều này gây khó khăn cho các cấp, ngành địa phương khi triển khai.

“Trong quá trình xây dựng đề án cho thuê môi trường rừng tại các tỉnh, các sở ngành địa phương không phân biệt thế nào là cho thuê môi trường rừng và chi trả cho dịch vụ môi trường rừng… Nguyên nhân là quy định hiện nay không rõ ràng, còn chồng chéo. Do đó, việc cho thuê môi trường rừng đến nay vẫn chưa có đề án chính thức, mới chỉ có thí điểm tại Vườn quốc gia Ba Vì, Cúc Phương, Bidoup – Núi Bà…”, ông Dựng nêu quan điểm.

Ông Dựng cũng cho biết, do phạm vi cho thuê và quy định tài chính còn nhiều bất cập, dẫn đến nguồn tài chính thu được từ việc cho thuê môi trường rừng còn thấp. Ví dụ như vườn quốc gia Ba Vì, nguồn thu từ cho thuê môi trường rừng của 11 khu vực là 800 triệu đồng, chỉ chiếm 4% nguồn thu từ du lịch sinh thái; hay vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng chỉ thu được 1 tỉ đồng/năm từ việc cho thuê môi trường động Thiên Đường, trong khi nguồn thu dịch vụ du lịch hàng năm lên tới 300 tỉ đồng.

Theo giáo sư Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, việc cho thuê môi trường rừng để kinh doanh dịch vụ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí do các bên tự thỏa thuận, không thông qua đấu thầu, nếu không có cơ chế phù hợp thì rất dễ bị biến tướng thành các dạng tham nhũng tài sản công hoặc “chiếm dụng xanh” (green-grabbing).

“Một số chủ đầu tư sẽ nhân danh mục tiêu bảo tồn nhưng lại tập trung vào mục tiêu thương mại và lợi nhuận thay vì lợi ích công. Trong khi việc định giá môi trường rừng đặc dụng còn chưa hiệu quả, nếu không có cơ chế hợp tác – kinh doanh rõ ràng thì chủ đầu tư và chủ rừng rất dễ có “thỏa thuận ngầm” để thuê môi trường rừng giá rẻ hơn rất nhiều so với giá trị thực”, giáo sư Võ cho hay.

Các chuyên gia cũng cho biết, việc xây dựng các cơ chế tài chính, mở rộng các nguồn đầu tư cho hệ thống rừng đặc dụng ở Việt Nam vẫn lấy mục tiêu bảo tồn hệ sinh thái thiên nhiên làm trọng tâm. Điều quan trọng là xây dựng cơ chế phù hợp để các nguồn thu sẽ quay trở lại bảo tồn sinh thái.

Theo thegioitiepthi.vn

 

 

 

 

 

 

Toạ đàm