Đại biểu Quốc hội chuyển đơn kiến nghị Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam thu hồi thông tư 31 về sữa

6465891

Đại biểu Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng, Phó Trưởng Ban Dân nguyện của Quốc hội vừa có văn bản gửi Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam chuyển đơn kiến nghị thu hồi Thông tư số 31/2019/TT-BYT ngày 5/12/2019 của Bộ Y tế về việc quy định yêu cầu đối với các sản phẩm sữa tươi sử dụng trong chương trình Sữa học đường.

Ban hành Thông tư khi chưa có đủ đánh giá khoa học?

Nội dung  văn bản cho biết, đại biểu Quốc hội đã nhận được đơn kiến nghị có nội dung: Kiến nghị xem xét yêu cầu thu hồi  Thông tư số 31/2019/TT-BYT ngày 5/12/2019 của Bộ Y tế do chưa phù hợp quy định của Luật An toàn thực phẩm, chưa đánh giá đầy đủ cơ sở khoa học của việc áp đặt bổ sung 21 vi chất vào sữa học đường, có dấu hiệu lợi ích nhóm, ảnh hưởng nghiêm trọng chương trình Sữa học đường theo Quyết định số 1340/QĐ-Ttg của Thủ tướng Chính phủ, gây bức xúc dư luận.

81218800_165298738026709_6627080880701571072_n.jpg

Đơn kiến nghị gửi phó thủ tướng Vũ Đức Đam của đại biểu Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng, Phó Trưởng Ban Dân nguyện của Quốc hội

Đơn kiến nghị gửi đến Đại biểu Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng đã đề cập những dấu hiệu bất thường của việc ban hành Thông tư số 31 của Bộ Y tế do Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường ký.

Theo đơn kiến nghị, ông Trương Quốc Cường đã không báo cáo Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam là người phụ trách Ban Cán sự Đảng và phụ trách toàn diện Bộ Y tế để ký ban hành Thông tư số số 31/2019/TT-BYT trong đó có quy định sản phẩm sữa tươi sử dụng trong Chương trình Sữa học đường phải đảm bảo bổ sung đủ 21 vi chất dinh dưỡng.

Việc ban hành Thông tư trên không đảm bảo cơ sở khoa học. Vừa qua, Bộ Y tế có thông cáo báo chí giải thích đã thực hiện các nghiên cứu khoa học và dựa trên báo cáo của Viện Dinh Dưỡng để Ban Cán sự Đảng Bộ Y tế đưa ra chủ trương nhất trí bổ sung 21 vi chất. Nhưng đến nay, Bộ Y tế vẫn không hề công bố công khai trước công luận những nghiên cứu gồm những công trình gì, nghiên cứu bao giờ, ở đâu, do ai thực hiện. Theo thông tin trên báo chí, những nghiên cứu của Viện Dinh Dưỡng về việc bổ sung vi chất trong sữa học đường mới chỉ được thực hiện ở một vài xã thuộc hai huyện ở hai tỉnh Nghệ An và Thái Nguyên; trong đó tại Nghệ An thực nghiệm cho học sinh 6 xã uống sữa tươi (thời gian thực nghiệm trong năm 2013-2014 đã cách nay quá lâu) và tại Thái Nguyên thì lại thực nghiệm trên hơn 600 học sinh uống sữa bột pha bổ sung vi chất chứ không phải là sữa tươi, đối tượng thực nghiệm lại là nhóm trẻ suy dinh dưỡng và về độ tuổi cũng không trùng với nhóm đang thụ hưởng chương trình Sữa học đường Quốc gia. Gần đây, báo chí có nêu thêm một công trình nghiên cứu nữa là luận án tiến sĩ của ông Nguyễn Đức Vinh, Vụ trưởng Vụ chăm sóc Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế)  nhưng công trình này từ nội dung đến đối tượng thực nghiệm, địa điểm nghiên cứu trùng lắp hoàn toàn với công trình nghiên cứu tại huyện Nghĩa Đàn tỉnh Nghệ An mà Viện Dinh Dưỡng đã thực hiện từ năm 2014.

Mới chỉ qua một vài nghiên cứu đơn lẻ như vậy chưa thể thỏa mãn yêu cầu của Luật An toàn thực phẩm và khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới. Vì khi bổ sung hàng loạt vi chất vào một sản phẩm tự nhiên phải qua nghiên cứu, khảo sát ở nhiều vùng, miền,  nhiều địa phương để đánh giá tác động, từ đó tìm ra giải pháp bổ sung vi chất phù hợp đối tượng học sinh từng vùng miền. Cho nên Bộ Y tế ban hành thông tư 31 áp dụng chung việc bổ sung 21 vi chất cho toàn quốc là không đảm bảo về mặt khoa học.

Vi phạm Luật An toàn thực phẩm

Về mặt pháp lý, việc Bộ Y tế ban hành Thông tư 31/2019/TT-BYT có dấu hiệu trái với quy định của Luật An toàn thực phẩm. Theo quy định tại Điều 13 và Khoản 1, Điều 10 Luật An toàn thực phẩm, Bộ Y tế muốn ban hành quy định tăng cường vi chất vào sữa tươi cho chương trình sữa học đường thì trước hết phải xây dựng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) cho sản phẩm sữa tươi tăng cường vi chất, dự thảo QCVN này phải được Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức thẩm định theo điểm b), khoản 1, Điều 27, Chương III, Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, chứ không phải dựa vào bất kỳ báo cáo nào từ Viện Dinh dưỡng mà có thể tùy tiện tăng cường vi chất trái luật như cách Bộ Y tế ban hành Thông tư 31/2019/TT-BYT. Thông tư 31/2019/TT-BYT ban hành danh mục, hàm lượng 21 vi chất mới chỉ thỏa mãn quy định tại Khoản 3, Điều 13, Chương III, Luật An toàn thực phẩm, nhưng muốn tăng cường vào sữa tươi cần có QCVN đáp ứng Khoản 2, Điều 13, Chương III, Luật An toàn thực phẩm về điều kiện đảm bảo an toàn đối với thực phẩm tăng cường vi chất dinh dưỡng quy định, nguyên liệu ban đầu tạo nên thực phẩm phải bảo đảm an toàn và giữ nguyên các thuộc tính vốn có của nó; các nguyên liệu tạo thành thực phẩm không được tương tác với nhau để tạo ra các sản phẩm gây hại đến sức khoẻ, tính mạng con người.

Mặt khác, việc muốn tăng cường 1 vi chất vào 1 loại thực phẩm, ví dụ tăng cường i-ốt vào muối ăn, tăng cường sắt vào bột mỳ, tăng cường kẽm vào bột mỳ, tăng cường vitamin A vào dầu thực vật, phải thông qua một nghị định của Chính phủ để có sự tham gia của nhiều bộ ngành liên quan giống như Chính phủ ban hành nghị định (Nghị định số 09/2016/NĐ-CP ngày 28/01/2016 quy định về tăng cường vi chất dinh dưỡng vào thực phẩm) mới có cơ sở khoa học và pháp lý để triển khai.

Vi phạm Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật

Vẫn theo đơn phản ánh, việc Bộ Y tế ban hành Thông tư 31/2019/TT-BYT còn trái với quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Điều 101 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định về Soạn thảo thông tư: Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ chỉ đạo việc xây dựng, ban hành thông tư; phân công đơn vị thuộc bộ, cơ quan ngang bộ chủ trì phối hợp với tổ chức pháp chế trong trường hợp tổ chức pháp chế không chủ trì soạn thảo và các đơn vị có liên quan tổ chức soạn thảo thông tư. Trong quá trình soạn thảo thông tư, bộ, cơ quan ngang bộ chủ trì soạn thảo phải lấy ý kiến đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của văn bản; nêu những vấn đề cần xin ý kiến phù hợp với từng đối tượng lấy ý kiến và xác định cụ thể địa chỉ tiếp nhận ý kiến; đăng tải toàn văn dự thảo trên Cổng thông tin điện tử của Chính phủ và cổng thông tin điện tử của bộ, cơ quan ngang bộ trong thời gian ít nhất là 60 ngày. Điều 102 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 qui định tổ chức pháp chế thuộc bộ, cơ quan ngang bộ có trách nhiệm thẩm định dự thảo thông tư trước khi trình Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ.

Thế nhưng, khi ban hành Thông tư số 31, theo một lãnh đạo Vụ Pháp chế của Bộ Y tế, Vụ Pháp chế không hề được giao phối hợp với đơn vị chủ trì (là Vụ Chăm sóc sức khỏe bà mẹ và Trẻ em); cũng không được lấy ý kiến, không đăng toàn văn dự thảo Thông tư (nhất là phần bổ sung 21 vi chất) lên Cổng thông tin điện tử Chính phủ và Cổng thông tin điện tử của Bộ Y tế như luật định; không lấy ý kiến đầy đủ của các đối tượng chịu sự tác động; không được giao thẩm định dự thảo thông tư trước khi ông Trương Quốc Cường ký ban hành…

Liên quan đến sự việc, trả lời báo chí về vấn đề này, TS Lê Hồng Sơn- nguyên Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) cho rằng: Thông tư 31 chưa tuân thủ được quy trình ban hành  khi chưa đưa ra được nguồn gốc, cơ sở để xác định 21 vi chất xuất phát từ đâu. Yêu cầu về  vi chất dinh dưỡng  trên thực tế phải xác định trên một văn bản có hệ thống chuẩn với quy chuẩn quốc gia.Trong quyết định 1340 là một quyết định hành chính đơn thuần không phải là một văn bản quy phạm pháp luật.  TS Lê Hông Sơn cũng kiến nghị: Nếu có vi phạm sẽ cần phải xử lý, nếu cần thiết phải đình chỉ thi hành thông tư này giống như Bộ Y tế đã có 1 số lần thu hồi lại như văn bản tiêu chuẩn lái xe không được chân ngắn, tiêu chuẩn hưởng bảo hiểm y tế cho người bị tai nạn giao thông,..

Liệu có tiêu cực, thông thầu?

Vấn đề nghi vấn có dấu hiệu tiêu cực và lợi ích nhóm trong việc ban hành Thông tư số 31 cũng được đề cập trong đơn kiến nghị. Trước đó, trong khi các nghiên cứu chưa có kết luận thì từ năm 2018, UBND TP Hà Nội đã có văn bản đề nghị Viện Dinh Dưỡng Bộ Y tế tư vấn và viện này đã đề xuất loại sữa mà Hà Nội đưa vào chương trình sữa học đường để đấu thầu phải có đủ 21 vi chất. “Đề nghị đại biểu Quốc hội kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra quy trình đấu thầu Sữa học đường ở Hà Nội có dấu hiệu thông thầu không khi “cài thầu” bằng việc đưa 21 vi chất vào để cho chỉ duy nhất Vinamilk trúng thầu gói thầu 1200 tỷ đồng” – đơn kiến nghị nêu.

Đơn kiến nghị đề nghị đại biểu Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng có ý kiến đề nghị Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội, Ủy ban Tư pháp, Chính phủ để chỉ đạo các bộ, ngành liên quan như: Bộ Y tế, Bộ Tư pháp, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn kiểm tra, xác minh, làm rõ sự việc. Trên cơ sở đó, kiến nghị Thủ tướng Chính phủ đình chỉ và thu hồi ngay Thông tư số 31 để tránh những hậu quả xấu; đồng thời sớm  chỉ đạo ban hành các văn bản quan trọng hơn như Quy chuẩn sữa dạng lỏng; quy chuẩn sữa bổ sung vi chất; thay thế thông tư 31 của Bộ Y tế bằng một nghị định giống Nghị định số 09/2016/NĐ-CP để đảm bảo quản lý Nhà nước chặt chẽ đối với sản phẩm sữa có ảnh hưởng sâu rộng đến sức khỏe của các tầng lớp nhân dân, nhất là trẻ em.

Vấn đề ban hành thông tư chưa đúng gây bức xúc cho người dân, ngày 02/01/20120, Tổ công tác thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng về thúc đẩy cải cách, cải thiện môi trường kinh doanh sáng nay họp phiên đầu tiên bàn về việc xây dựng công cụ và kế hoạch cắt giảm quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh giao đoạn 2020 – 2025 cũng đã đề cập. Tại phiên họp này, Bộ trưởng, Chủ nhiệm văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng đã lưu ý, phải tiến tới hạn chế ban hành Thông tư và nêu đích danh: “Ví dụ, ở Bộ Y Tế, một văn bản của Cục an toàn thực phẩm ban hành nhưng cả nước phải theo. Vậy thẩm quyền ai ban hành cái này?  Ta phải  xác định rõ thẩm quyền, không phải một lãnh đạo của Cục, Vụ ban hành văn bản mà cả nước phải thực hiện, rào cản vô cùng nhiều, “Rế cao hơn nồi”. Những trường hợp này phải xem xét, “bắt tận tay day tận trán” và đưa lên báo chí chứ không để tự tung tự tác”.

Theo Tầm Nhìn

 

 

Theo
Chính Sách Tin tức